ลวดสลิง (Wire Rope) 101

ลวดสลิง 1 เส้น จะประกอบด้วย

1. แกนลวดสลิง (Core) ทำหน้าที่รักษารูปทรงของลวดสลิงให้กลม รองรับเกลียวชั้นนอก ทั้งยังช่วยรักษาให้ลวดตีเกลียวอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสมระหว่างการใช้งาน
2. เส้นลวด (Wire) ส่วนประกอบย่อยสุดของลวดสลิง
3. ขดลวด หรือ เกลียวสลิง (Strand) เกิดจากการรวมตัวของเส้นลวดด้วยการตีเกลียว

ลวดสลิงที่ใช้ในงานยก ขึง หรือเคลื่อนย้ายวัสดุต่างๆ มีหลายขนาดให้เลือกตามความเหมาะสมของงาน ซึ่งหากลวดสลิงมีความกว้างมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีความสามารถในการรับน้ำหนักได้สูงขึ้นตามไปด้วย โดยไทยมุ้ยมีขนาดลวดสลิงให้เลือกซื้อตั้งแต่ 8-76 มิลลิเมตร (มม.)

สำหรับการวัดขนาดความกว้างลวดสลิง จะใช้เครื่องมือที่เรียกว่า เวอร์เนียร์ วัดส่วนที่กว้างที่สุดของลวดสลิง โดยตามมาตรฐานลวดสลิงจะมีค่าพิกัดความเผื่อ 0-5% จากขนาดที่ระบุ (Nominal Diameter) คือจะมีขนาดใหญ่กว่าขนาดที่ระบุนั่นเอง

Reference: Bridon-Measuring Wire Rope

สำหรับความยาวลวดสลิง สามารถวัดได้ 3 แบบ

1. Overall Length วัดความยาวทั้งหมดจากขอบนอกของสลิง
2. Bearing to Bearing วัดความยาวทั้งหมดจากขอบในของสลิง
3. Effective Length วัดความยาวทั้งหมดจากขอบในของชุดยก

สิ่งที่ต้องพิจารณาก่อนซื้อลวดสลิงให้เหมาะกับการใช้งานคือ โครงสร้าง จำนวนโครงสร้างของลวดสลิง โดยทั่วไปลวดสลิงจะมีตัวเลขที่ต้องดู 2 ตำแหน่ง เช่น โครงสร้างลวดสลิง 6×19 ซึ่ง

• เลขตัวหน้า หมายถึง จำนวนขดลวดในเกลียวลวดสลิง (Strand) เส้นนั้นๆ
• เลขตัวหลัง หมายถึง จำนวนเส้นลวด (Wire) ที่อยู่ในขดลวด (ซึ่งอาจมีจำนวนที่น้อยกว่าหรือมากกว่าตัวเลขที่ระบุไว้ก็ได้เช่นกัน)

1. Single Layer เป็นเส้นลวดที่มีขนาดเท่ากัน มัดล้อมรอบแกนเส้นลวดที่อยู่ตรงกลาง
2. Filler Wire ลวดสลิงที่มีเส้นลวดขนาดเล็ก แทรกอยู่ในพื้นที่ว่างระหว่างเส้นลวดที่มีขนาดใหญ่กว่า
3. Seale มีเส้นลวดขนาดใหญ่ล้อมด้านนอก เส้นลวดขนาดเล็กแทรกอยู่ด้านใน
4. Warrington โครงสร้างลวดสลิงที่มีเส้นลวดทั้งใหญ่และเล็กวางสลับกัน
5. Combined เป็นการรวมลักษณะการตีเกลียวหลายๆ รูปแบบเข้าด้วยกัน

โดยทั่วไปมี 4 รูปแบบด้วยกัน คือ

1. ลวดสลิงทั่วไป (Convention Steel Wire Rope)
   เป็นเส้นลวดเหล็กหลายเส้นที่ตีเกลียวหรือพันรอบแกนชั้นเดียวหรือหลายชั้น
2. ลวดสลิงรีดกลม (Compacted Wire Rope)
   ผลิตโดยใช้การรีดกลมเกลียวของลวดสลิง ช่วยลดขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก กระบวนการนี้ทำให้พื้นผิวด้านนอกเรียบขึ้นและเพิ่มความแข็งแรงเมื่อเทียบกับลวดสลิงขนาดและประเภทเดียวกัน
3. ลวดสลิงต้านการหมุน (Rotation Resistance Wire Rope)
   ได้รับการออกแบบให้ต้านทานการบิด การหมุน ต้องใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษในการใช้งาน ติดตั้ง และจัดเก็บ
4. ลวดสลิงไส้พลาสติก (Plastic Impregnated Wire Rope)
   ลวดสลิงที่เติมพลาสติกในช่องว่างภายในระหว่างเกลียวและแกน ช่วยลดความล้า (Fatigue) จากการดัดงอ และลดการสึกหรอทั้งภายในและภายนอก

แกนกลางหรือไส้ของลวดสลิง ทำหน้าที่รักษารูปทรงของลวดสลิงให้กลม รองรับเกลียวชั้นนอก ซึ่งแกนลวดสลิงแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบ ได้แก่

1. ลวดสลิงไส้เชือก/แกนไฟเบอร์ (Fiber Core : FC)
   ตัวแกนทำจากเชือกที่ผลิตจากเส้นใยธรรมชาติหรือเส้นใยสังเคราะห์ ส่วนใหญ่ใช้เป็น PP หรือ PVC มีความอ่อนตัว ทนทานต่อแรงล้า และมีความยืดหยุ่นสูง
2. ลวดสลิงไส้เหล็ก/แกนลวดเหล็กกล้า (Independent Wire Rope Core : IWRC)
   ลวดสลิงที่มีแกนเป็นลวดเหล็กกล้า เพิ่มความแข็งแรงมากกว่าไส้เชือกประมาณ 10-15% ช่วยต้านทานต่อแรงกดทับ และทนต่อความร้อนได้ดีกว่า
3. ลวดสลิงแกนลวดตีเกลียว (Wire Strand Core : WSC)
   เป็นลวดสลิงไส้เหล็กเหมือนกับ IWRC แต่จะนำเกลียวมาทำแกนลวดสลิง ออกแบบเพื่อใช้ผลิตแกนลวดสลิงเกลียวหลายชั้น เช่น ประเภทต้านทานการหมุน (Rotation Resistant)

การเลือกซื้อลวดสลิงให้เหมาะกับการใช้งานนั้น เราจำเป็นต้องดูทิศทางของลวดสลิง ซึ่งโดยปกติแล้วจะมีอยู่ 2 ทิศทางด้วยกันคือ

1. ลวดสลิงเกลียวซ้าย (Left-hand)
2. ลวดสลิงเกลียวขวา (Right-hand)

การเลือกใช้งานนั้น จะขึ้นอยู่กับการออกแบบเครนที่ใช้งาน ว่าระบุให้ใช้เกลียวซ้ายหรือเกลียวขวา ซึ่งหากใช้งานผิดประเภท ก็อาจทำให้ขดลวดคลายตัวและหลุดออกจากแกนของสลิงได้

Reference: Bridon-Rope Lay and Direction

ซึ่งจะมีอยู่ 3 รูปแบบ คือ

1. เกลียวธรรมดา (Regular Lay) ทิศทางของลวดในแต่ละเกลียวและทิศของมัดเกลียวอยู่ตรงข้ามกัน เป็นรูปแบบที่นิยมใช้งานมากที่สุด เนื่องจากมีความทนทานต่อแรงกดทับและการหมุน
2. เกลียวพิเศษ (Lang Lay) ทิศทางของลวดในแต่ละเกลียวและมัดเกลียวบิดไปในทิศทางเดียวกัน นิยมใช้ในงานสลิงที่มีการดัดหรือโค้งงอได้ เนื่องจากมีความยืดหยุ่นสูง
3. เกลียวสลับ (Alternate Lay) เป็นลวดสลิงที่ผสมผสานกันระหว่างเกลียวธรรมดาและเกลียวพิเศษ ทำให้มีทั้งความทนทานและยืดหยุ่นสูง

เป็นการเชื่อมต่อลวดสลิงเข้าด้วยกัน หรือเชื่อมเข้ากับอุปกรณ์จับยึดรูปแบบต่างๆ ซึ่งมีประสิทธิภาพในการยกแตกต่างกัน แบ่งได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ คือ

1. การอัดปลอก ใช้เครื่องไฮดรอลิกในการอัดเพื่อเชื่อมต่อแบบถาวร เช่น ปลอกอลูมิเนี่ยม หรือปลอกเหล็ก เหมาะกับลวดสลิงยก
2. การหล่อหัว ใช้เรซิ่นเชื่อมส่วนหัวที่เป็นซ็อกเกตเข้ากับส่วนปลายของลวดสลิง เหมาะสำหรับสลิงที่ใช้กับเครน
3. การประกอบกริ๊บจับลวดสลิง เพื่อยึดส่วนปลายของห่วงเข้ากับลวดสลิง นิยมใช้ในงานขึง

รูปแบบการเข้าหัวลวดสลิง (Termination) ทั้ง 7 แบบ: Swage Sockets, Spelter Sockets, Wedge Sockets, Swage Buttons, Flemish Eyes, Turnback Eyes, Wire Rope Clips

Reference: Crosby-Termination Manual

วิธีผูกมัดลวดสลิงกับวัตถุที่ยก โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

1. แบบแนวดิ่ง (Vertical Hitch) เป็นการคล้องสลิงเข้ากับวัตถุโดยตรง
2. แบบหักคอไก่ (Choker Hitch) นำปลายลวดสลิงด้านหนึ่งสอดเข้าหูสลิงอีกด้านหนึ่งเพื่อสร้างห่วงคล้องรอบวัตถุ
3. แบบตะกร้าหรือแบบอุ้ม (Basket Hitch) การผูกสลิงโอบรอบวัตถุที่จะยก และนำส่วนปลายสลิงทั้ง 2 ด้าน มาเกี่ยวไว้กับตะขอ